روایت رویداد معلمانهی الفتا در گفتگو با افتخارآفرینان هماستانی
فاطمهزهرا مرادی-آموزگار پایهی ششم ابتدایی- سمنان
جشنوارهی ملی الفتا (الفبای تحول آموزشوپرورش) با شعار حمایت و به اشتراکگذاری ایدهها و تجارب تحولآفرین مدرسهای در قالب رویدادی بین المللی به منظور شناسایی، حمایت و ارتقا، معرفی و انتشار، ارتباط و همافزایی تجارب و ایدههای تحولی و خلاقانهی آموزشوپرورش در سطح جهان اسلام برگزار گردید. جشنوارهی ملی الفتا با هدف عمل به سند تحول بنیادین آموزشوپرورش کشور طراحی شد. با برگزاری این گردهمایی برای قشر فرهنگی، امکان گفتمانسازی بین افراد شکل گرفته و از این طریق فعالان حوزهی تعیلموتربیت میتوانند تجارب، خلاقیت و نوآوریهای خود در نحوهی آموزش و یادگیری را به سایر افراد منتقل کنند. به وجود آمدن این فرصت هم موجبات یادگیری هر چه بیشتر و بهتر دانشآموزان را فراهم میکند و هم فضای آموزشدهی را برای معلمان لذتبخشتر میکند. این جشنواره در تیرماه 1402 برگزار شد و استان سمنان این افتخار را داشت با حضور سه تن از بانوان توانمند و فرهیختهی استان در این گردهمآیی حضور به عمل آورد. لذا بر آن شدیم تا با این سه تن از افتخارآفرینان هماستانی مصاحبهای را ترتیب دهیم.
در این جلسه ما در خدمت خانم فاطمه امیدیان، آموزگار پایهی پنجم ابتدایی دبستان دختران نامدار شهر سمنان، خانم سوسن عبدیپور آموزگار پایهی پنجم دبستان مبارزان اسلام مهدیشهر و همچنین خانم ریحانه رهبر آموزگار پایهی ششم دبستان محراب شهر سمنان بودیم. از هر سه بزرگوار خواستیم تا در مورد طرحشان برایمان کمی توضیح دهند.
در ابتدا خانم عبدیپور در مورد طرح تشویق دانشآموزان به کتابخوانی که در ذیل محور پرورشی- تربیتی قرار میگرفت اندکی توضیح دادند. هدف ایشان از انجام طرح، توسعه ی سواد و مهارت خواندن، جبران ضعف در قرائت و تشویق دانشآموزان به مطالعهی کتابهای غیردرسی بود. هرچند شاید عنوان این طرح به گوش بسیاری از معلمان آشنا باشد اما نکتهی قابل توجه در صحبتهای ایشان داشتن برنامهای منسجم، هدفمند و اجرای گامبهگام مراحلی از پیشسازمان یافته برای اجرا و به نتیجه رساندن این طرح بود. ایشان در صحبتهایشان به نقش بسیار اثرگذار انجمن علمی و آموزشی معلمان ابتدایی استان سمنان برای معلمان اشاره و خاطر نشان کردند که بخشی از گامهای مربوط به ایدهی ایشان مربوط به وبینار آقای پرلز (توسعهی سواد و مهارت خواندن) که در اسفندماه سال گذشته توسط انجمن علمی برای معلمان استان برگزار گردیدهبود اخذ شده بود. ایشان این کتابهای داستان را با هزینهی شخصی خود برای بچههای کلاسشان تهیه کرده و بعد از عید نوروز که کلاسها به صورت حضوری تشکیل شدهبود با بچهها کار کردند. ایشان اوج زیبایی و اثرگذاری کار خود را مربوط به بخشی میدانستند که دانشآموزان کلاس به سبب علاقهی خود به این طرح، پیشنهاد داده بودند به جای خواندن داستانهایشان برای سایر همکلاسیها آن را به صورت نمایش گروهی به تصویر بکشند و خانم عبدی پور اذعان داشتند که هدایت و مشاهدهی تلاش بچهها در قالب کار گروهی خستگی اجرای این طرح را از تنشان بیرون کردهاست.
خانم امیدیان با دو طرح در این جشنوراه شرکت کرده بودند که یک طرحشان به نام «رفیق شهیدم» به مرحلهی کشوری و ارائه به صورت غرفه راه یافتهبود. ایشان خاطر نشان کردند که دو سال پیش در اواخر شهریور 1400 که با شهادت نوجوانی غریتمند به نام علی لندی همراه شده بود در ابتدای سال تحصیلی از دانشآموزان کلاس خواسته بودند انشایی در مورد یکی از قهرمانهای زندگی خود بنویسند. با توجه به واقعهی شهادت علی لندی که رسانهها نیز به آن بسیار پرداختهبودند نه تنها هیچ یک از دانشآموزان کلاس اشارهای به این شهید نکرده بودند بلکه در لابهلای انشای بچهها هیچ اثری از شهدا پیدا نمیشد. این مسئله تلنگری برای ایشان شد که باید قهرمان ملی سرزمینمان را بیشتر به بچهها بشناسانیم. دغدغهمندی ایشان موجب شکلگیری طرح رفیق شهیدم شد. در ابتدای سال هر یک از بچههای کلاس یک شهید را انتخاب کرده و در ادامهی سال تحصیلی برنامههای متعددی توسط ایشان در کلاس به اجرا گذاشته شد. در این طرح بچهها بیشتر با رفیق شهید خود آشنایی پیدا کرده و به شیوهای غیرمستقیم برای خوشحالی رفیق شهید خود ترغیب به انجام کارهای شایسته میشدند. در انتها این رفتارها به صورت یک عادت در درون فراگیران نهادینه گشتهبود. لازم به ذکر است که طرحشان موفق به کسب مقام چهارم کشور شدهبود.
خانم رهبر نیز در ادامهی صحبتهای دو همکار دیگرمان به توضیح طرح خود پرداختند. دغدغهی اصلی ایشان که بدنهی اصلی طرحشان را شامل میشد به رشد سریع فناوری مرتبط بود. ایشان تصریح کردند که رشد سریع فناوری و ابزارهای وابسته به آن سبب شدهاست پیش از ایجاد بسترهای مناسب و آموزشهای کافی به والدین، کودکان وارد این فضا شده و مسیرهای اشتباهی را طی کنند. واضح است که فناوری و فضای مجازی بخش جداییناپذیری از زندگی اکنون بشر میباشد که حذف آن مثل پاک کردن صورت مسئله میباشد. از سویی دیگر طرح جابربنحیان که سالیانی بود توسط آموزشوپرورش در سطح مدارس اجرا میشد ابتدا با اهداف زیبایی شکل گرفت که در عرصهی عمل نتوانست موفق ظاهر شود. به عنوان مثال در این طرح بچهها در پایهی ششم محور طراحی و ساخت دارند در حالی که دانشآموز در این سن ابزار، مهارت و حتی دانش لازم برای اجرای ایدهی خود را ندارد. ایشان پیشنهاد ساخت نرمفزاری را داشتند که دانشآموزان قادرند ایدهی خود را در آن ثبت کنند و این نرمافزار توسط هوش مصنوعی و با استفاده از کلیدواژههای طرح، آموزشهای لازم که از قبل توسط معلمان فنی وحرفهای تدارک دیده شدهاست، همچنین فروشگاههای عرضهکنندهی محصولات موردنیاز، کتابها و مقالات موجود در پایگاههای داده و کتابخانهها را تهیه میکند. این نقشهی راه یادگیری ترسیم شده برای دانشآموز در انتها شرایطی را فراهم میکند تا متخصصان حیطههای مختلف کشور با مطالعهی این طرحها از آنها در عرصههای بزرگتر ملی استفاده کرده و یا حتی دانشآموز امکان مشاوره با آنها را داشتهباشد. در بسیاری از کشورها گاهی برای اجرای ایدههای خاص از خلاقیت و قوهی تخیل کودکان برای کسب ایده استفاده میکنند. در ادامه خانم رهبر بیان داشتند که با توجه به هزینهبر بودن ساخت و اجرای این نرمافزار ایشان طرح خود را محدود به استان کردهبودند.
از هر سه بزگوار در خصوص سطح برگزاری جشنواره و اهمیت برگزاری چنین جشنوارههایی سؤال شد.
خانم امیدیان که از شرکت و حضور در این جشنواره بسیار ابراز خرسندی میکردند گفتند بسیاری از معلمان استان هر ساله در کلاسهای درسشان ایدههای نابی را به بوتهی اجرا میگذارند که نتایج بینظیری را همراه داشتهاست اما متأسفانه فضایی برای بیان ایدهها، ثبت و هماندیشی در خصوص آنها وجود ندارد. لذا اثرگذاری این معلمان خلاق به همان کلاسشان محدود میشود. برگزاری این قبیل جشنوارهها حتی صرفاً در سطح استان پنجرهای جدید به روی معلمان باز میکند تا بتوانند بهتر از گذشته تجارب خلاقانه و ارزشمند خود را با یکدیگر به اشتراک بگذارند.
از سه افتخار آفرین هم استانی خواستیم تا برایمان از مراحل ارزیابی طرحهایشان بگویند.
خانم عبدیپور برایمان توضیح دادند که از میان 38000 طرح ارسال شده به جشنواره، تعداد 350 مورد برگزیده و شایستهی تقدیر شدند که 135 طرح از میان آنها برای حضور به صورت غرفه و نمایشگاه برگزیده شدند که طرح هر سه بزرگوار در بین این 135 تا قرار داشت. در آخرین روز همایش، به صورت حضوری ایدهها در هر یک از محورها داوری تخصصی شده و از بین طرح های مختلف طرح خانم امیدیان در محور اعتقادی حائز رتبهی چهارم کشوری گردید.
سوال پرسیده شد که دلیل موفقیت خود را چه میدانید؟
خانم عبدی پور توکل به خدا و دغدغهمندی، خانم امیدیان تفکر گروهی و هماندیشی با سه تن از معلمان هم پایهی خود در مدرسهی دختران نامدار به نامهای خانم مریم امیرجان، خانم رحیمه رحمتی و خانم مژگان ولیخانی، و خانم رهبر علاقهی خود به عرصهی فناوری و پیشرفتهای گستردهی آن در حوزههای مختلف را عوامل موفقیت خود میدانستند. علاوه بر این چیزی که در بیانات هر سه بزرگوار روشن بود تلاش آنها برای به ظهور نشاندن ایدهها و یافتن راه حلی برای دغدغههایشان بود. در این راه بر ثبت ایدههایشان، داشتن برنامهریزی و اجرای دقیق آنها و در انتها مستند کردن کارهای خود برای ارزیابیهای مجدد، بسیار تأکید داشتند.
و سؤال انتهایی این که چه حمایتهایی در راستای آماده کردن طرح خود برای حضور در این جشنواره به عنوان نمایندهی استان سمنان دریافت کردید و یا انتظار داشتید که دریافت کنید؟
خانم امیدیان اظهار داشتند که هدف آنها از شرکت در جشنواره دیدهشدن و شنیدهشدن ایدههایشان در عرصهای بزرگتر برای کمک و تشویق به سایر همکاران بوده که متأسفانه کم لطفیهایی در این خصوص صورت گرفتهبود؛ به نحوی که با وجود حضور بسیاری از مسئولان استانی در نمایشگاه متأسفانه ما از حضور آنها بر سر غرفههای خود بینصیب ماندیم. خانم عبدی پور همچنین اضافه کردند که استانهای بسیاری مساعدتهای مالی و معنوی مختلفی را در خصوص طراحی پوستر، ایاب و ذهاب و امکاناتی از این قبیل به دارندگان ایدهها داشتند که ما از مساعدتهای استانی بهرهای نداشتیم. خانم رهبر نیز بیان کردند که با وجود تخصیص ظرفیتهایی به هر استان برای حضور همکاران در نمایشگاه و بازدید از غرفهها، استان سمنان با وجود قرابت مکانی با تهران از این ظرفیت به خوبی استفاده نکرده و حتی بسیاری از معلمان اطلاعی از این نداشتند که میتوانند در این نمایشگاه حضور یافته و ایدههای متفاوت را به نظاره بنشینند.
هر چند که به عنوان حرف آخر بسیاری از نامهربانیها در غالب خاطرات خندهداری میان ما ردوبدل شد اما من به عنوان مصاحبهگر در تمام طول مصاحبهمان نظارهگر روح بزرگ معلمان عاشق استانمان بودم که با مناعت طبع خود و با یک تبسم یک لاک غلطگیر روی همهی کمبودها کشیدند. بر همین اساس از سوی تمام اعضای انجمن علمیوآموزشی معلمان ابتدایی استان سمنان این همکاران فرهیخته را میستاییم و برایشان از درگاه خداوند متعال درخشیدن در عرصههای بزرگتر را خواستاریم.